U Galeriji Matice srpske u Novom Sadu danas će biti održana stručna vođenja kroz izložbu „Umetnost u službi vere: sjaj i slava Karlovačke mitropolije“. Posetioci će u dva termina, od 13 i 17 časova, moći da upoznaju umetničko nasleđe institucije koja je vekovima bila duhovni, kulturni i nacionalni oslonac srpskog naroda u Habzburškoj monarhiji.

Postavka obuhvata 85 reprezentativnih eksponata, među kojima su ikone, grafike, portreti, bogoslužbeni predmeti i istorijski dokumenti. Izložena dela stigla su iz zbirki Galerije Matice srpske, Muzeja Srpske pravoslavne crkve, Narodnog muzeja Srbije, Muzeja Vojvodine, više eparhija SPC, kao i Istorijsko-umetničkog muzeja u Beču.

Kroz izložbu se prati razvoj srpske crkvene umetnosti od skromnih zografskih ikona i manastirskih hramova do raskošnih ikonostasa, akademskog slikarstva, portreta arhijereja i velikih istorijskih kompozicija. U tom dugom procesu umetnost nije bila samo ukras bogosluženja, već sredstvo kojim su čuvani vera, istorijsko pamćenje i položaj srpske zajednice.

Posebno mesto zauzima nastanak srpskog baroka, oblikovanog u susretu pravoslavnog nasleđa sa umetničkim uticajima Kijeva, Beča, Pešte, Minhena i Rima. Novi stilovi i slikarske tehnike nisu jednostavno preuzimani, već su prilagođavani pravoslavnom bogosluženju i pretvarani u prepoznatljiv srpski umetnički izraz.

Karlovačka mitropolija bila je jedan od najvećih pokrovitelja umetnosti i obrazovanja među Srbima tokom 18. i 19. veka. Pod njenim okriljem podizani su hramovi, izrađivani monumentalni ikonostasi, školovani umetnici i učvršćivana nacionalna svest naroda koji tada nije imao sopstvenu državu. Kao zasebna institucija prestala je da postoji ujedinjenjem srpskih crkvenih oblasti 1920. godine, ali je njen trag ostao duboko utisnut u srpsku kulturu.

Autori izložbe su istoričar umetnosti prof. dr Vladimir Simić i kustoskinja Galerije Matice srpske dr Aleksandra Čelovski. Postavka je otvorena 5. juna, u godini obeležavanja dva veka Matice srpske, a publika će moći da je poseti do 27. septembra 2026. godine. Galerija Matice srpske potvrđuje da se vikendom organizuju vođenja u 13 i 17 časova.

Urednička napomena: imena Milice Živojinović i Darka Petrova pronađena su u najavi vođenja za 13. i 14. jun, ali u dostupnim zvaničnim objavama nisu potvrđena kao vodiči za 2. avgust. Zato ih nisam naveo u tekstu kao potvrđenu informaciju.