Šetnja kroz centar Novog Sada danas deluje poznato svakom njegovom stanovniku ili posetiocu.
Međutim, gradske saobraćajnice i trgovi tokom istorije preživeli su prave političke i društvene tektonske poremećaje. Svaka smena vladara, istorijske epohe i državnog uređenja donosila je sa sobom i preimenovanje gradskih tabli.
Ono što je danas Zmaj Jovina ili Trg slobode, nekada je nosilo imena austrougarskih monarha, kraljeva dinastije Karađorđević, a kasnije i istaknutih komunističkih lidera.
Trg slobode: Od Franca Jozefa do oslobođenja
Glavni gradski trg je možda i najbolji svedok promena kroz koje je Srpska Atina prolazila:Foto: Dnevnik.rs
- Pre Prvog svetskog rata: U vreme Austrougarske trg se zvao Trg Franca Jozefa (Ferenc József tér), u čast austrijskog cara.
- Između dva rata: Nakon prisajedinjenja 1918. godine i stvaranja Kraljevine SHS/Jugoslavije, dobija naziv Trg oslobođenja.
- Period okupacije (1941–1944): Mađarske okupacione vlasti nazivaju ga Trg državne zastave (Nemzeti zászló tér).
- Posleratna Jugoslavija (SFRJ): Trg dobija svoj današnji naziv — Trg slobode, koji je zadržao sve do danas.
Zmaj Jovina ulica: Srce Srpske Atine
Kao jedna od najstarijih i najvažnijih pešačkih zona, Zmaj Jovina je kroz vekove bila geografski i trgovački centar grada:Foto: Dnevnik.rs/J. Vukašinović
- Pre Prvog svetskog rata: Prvobitno se zvala jednostavno Glavna ulica (Fő utca, Hauptgasse), a kasnije Ulica Lajoša Košuta (Kossuth Lajos utca).
- Između dva rata: U monarhističkoj Jugoslaviji ponela je ime po kralju — Ulica Kralja Petra I.
- SFRJ: U socijalističkom periodu dobija naziv Ulica Maršala Tita, ime koje su nosile glavne ulice gotovo svih gradova širom bivše Jugoslavije.
- Od 1990-ih do danas: Nosi ime po čuvenom srpskom pesniku i Novosađaninu — Zmaj Jovina ulica.Današnji nazivAustrougarski period (do 1918)Period Kraljevine (1918–1941)Period SFRJ (do 1990-ih)Trg slobodeGlavni trg / Trg Franca JozefaTrg oslobođenjaTrg slobodeZmaj Jovina ulicaGlavna ulica (Fő utca) / Lajoša KošutaUlica Kralja Petra IUlica Maršala TitaDunavska ulicaDunavska ulica (Duna utca)Ulica Jaše TomićaDunavska ulica (od 1945)Ulica kralja AleksandraGomboš ulicaUlica Kralja AleksandraUlica Narodnih herojaJevrejska ulicaZsidó utcaJevrejska ulicaUlica JNAPašićeva ulicaNikolajevska ulicaPašićeva ulicaUlica Svetozara MarkovićaTrg Marije TrandafilŽitni trgTrg Marije TrandafilTrg Koste Trifkovića
Dunavska ulica: Oaza tradicije
Za razliku od drugih saobraćajnica, Dunavska ulica je kroz istoriju imala nešto više sreće i uglavnom je zadržavala svoj suštinski naziv:Foto: I u jakni i u džemperu: Dunavska ulica Foto: R. Hadžić
- Pre 1914. godine: Na mađarskom se zvala Duna utca.
- Između dva rata: Preimenovana je u Ulicu Jaše Tomića.
- Nakon 1945. godine vraćen joj je istorijski naziv Dunavska ulica, čuvajući svoj izvorni duh i vezu sa rekom ka kojoj vodi.
Ogledalo političkih promena
Tek sa velikim talasom preimenovanja početkom devedesetih godina 20. veka, većini ulica u centru Novog Sada vraćena su stara, tradicionalna ili predratna imena.
Table na novosadskim fasadama tako ne predstavljaju samo orijentir za prolaznike, već uklesanu hroniku promene imperija, ideologija i država na ovim prostorima.
